W tej szyderczej tragikomedii miłosnej Witkacy poddaje mistrzowskiej analizie zmienne stany umysłu i sprzeczne odruchy wynikające z perwersyjnej psychopatologii, będącej podłożem działań wszystkich jego postaci. Atanazy Bazakbal – dość atrakcyjny 28-latek, aplikant adwokacki, zakochał się po raz pierwszy w Zosi. Nieznajomość tego uczucia wyzwoliła w nim koncepcje „programowej” zdrady. Zdradza więc ukochaną z Helą Bertz – bardzo piękną dziewczyną żydowskiego pochodzenia. Zdradę traktuje jak doświadczenie metafizyczne, które wzmocni jego uczucia. „Pożegnanie jesieni" to najsłynniejsza powieść Stanisława Ignacego Witkiewicza, w której autor w brawurowy sposób kreśli katastroficzno-erotyczną wizję upadku dekadenckiego świata.